Gdy przyjechałem na zbocze Monte Naranco, od razu poczułem wagę miejsca. Stałem przed budowlą z IX wieku, wzniesioną z rozkazu króla Ramira I w 848 roku jako rezydencja królewska, a później przekształconą w kościół. To przekształcenie nadało formom sakralnym ciągłość, którą można dziś czytać w kamieniu.
Budowla ma dwie kondygnacje na prostokątnym planie i słynne loggie z trzema łukami. Wnętrze ożywiają sklepienia kolebkowe, które nadają rytm i harmonię przestrzeni. Na zewnątrz zobaczyłem ołtarz z inskrypcją datowaną na 23 czerwca 848 — mały, lecz kluczowy dowód historyczny.
Wspomniałem też o sąsiednim obiekcie, San Miguel de Lillo, i o wpisie UNESCO z 1985 roku, obejmującym zespół zabytków Królestwa Asturii. Zapowiadam trasę, która poprowadzi od tej rezydencji-świątyni po inne przykłady przedromańskiej architektury w regionie.
Kluczowe wnioski
- Obiekt powstał w 848 r. jako rezydencja Ramira I, później przekształcony w kościół.
- Dwukondygnacyjny plan i loggie z trzema łukami tworzą unikatową formę.
- Ołtarz z datowaną inskrypcją potwierdza historyczny kontekst.
- Wpis UNESCO (1985) łączy ten zabytek z ensemble regionu.
- Monte Naranco daje miejsce strategiczne i symboliczne dla fundacji królewskiej.
Odkrywam dziedzictwo IX wieku: przedromańska architektura Oviedo i Królestwa Asturii
W IX stuleciu małe królestwo na północy wykształciło wyróżniający się styl przedromański, widoczny w kilku wyjątkowych budowlach, które odwiedziłem podczas mojej podróży.
UNESCO w Oviedo i okolicach objęło w 1985 roku cały zespół obiektów — to dowód na ciągłość i spójność form, które wyprzedzały romanizm i łączyły tradycje wizygockie z wpływami wschodnimi.
Ramiro I (842–850) prowadził intensywny program budowlany. Jego projekty zaczynały życie jako rezydencje królewskie, by potem pełnić funkcje sakralne, zachowując jednocześnie wysoką jakość wykonania.
Cechy stylu to sklepienia kolebkowe, loggie z trzema łukami, kolumny z kapitelami o wpływach korynckich i bizantyjskich oraz reliefy o orientalnej stylistyce. Inscription z 848 roku daje precyzyjną datację powstania jednego z najważniejszych obiektów.
- Styl tworzył most między tradycją a przyszłym romanizmem.
- Materiały i detale świadczą o szerokich kontaktach kulturalnych.
Santa María del Naranco, San Miguel de Lillo, architektura Oviedo,
María Naranco stoi na cokole o prostokątnym planie (ok. 20 x 6 m). Ma dwuspadowy dach i mury z drobno opracowanych kamieni. Wnętrze składa się z dwóch kondygnacji, każda podzielona na trzy pomieszczenia.
Dwukondygnacyjna forma i aula regis
Wszedłem bocznymi schodami i znalazłem się w górnej sali — aula regis. Sześć poprzecznych łuków porządkowało przestrzeń i nadawało jej rytm.
Obie węższe elewacje mają balkony z trzema łukami osadzonymi na kolumnach z kapitelami o rysie korynckim i bizantyjskim wpływie. Wnętrze zdobią wysokie kolumny, płaskorzeźby ze zwierzętami i medaliony o orientalnym charakterze.
Przyziemie, łaźnie i sąsiedztwo
Na dole są pomieszczenia o półkolistym przekroju i relikty dawnej łaźni, które przypominają o rezydencjonalnym rodowodzie obiektu. Sklepienia kolebkowe dominują w budynku, za wyjątkiem bocznych izb na parterze z drewnianymi stropami.
Z zewnątrz przeczytałem inskrypcję na ołtarzu z datą 23 czerwca 848 — niepodważalny dowód czasu budowy. Tuż obok leży kościół miguel lillo, a obie budowle tworzą od 1985 roku wspólne dziedzictwo UNESCO.
| Cecha | Wymiary | Układ |
|---|---|---|
| Podstawa | 20 x 6 m | Prostokąt, cokół |
| Kondygnacje | 2 | 3 pomieszczenia / kondygnacja |
| Główna sala | – | Aula regis wsparta na 6 łukach |
| Detale | – | Kapitele korynckie i bizantyjskie, reliefy, łaźnie |
Moja trasa po skarbach: od Santa María del Naranco do San Miguel de Lillo i dalej
Ruszyłem z tarasów przy santa maría naranco i w kilka minut przeszedłem ścieżką do sąsiedniego kościoła — oba zabytki stoją obok siebie na Monte Naranco, co bardzo ułatwia zwiedzanie.
Potem zjechałem do centrum, by wejść do Cámara Santa w katedrze. Tam przedromańska rzeźba i relikwiarze uzupełniły obraz epoki.
Po krótkim odpoczynku pojechałem do San Julián de los Prados. To jeden z największych kościołów przedromańskich w Hiszpanii, ze wspaniałym malarstwem ściennym.
W planie nie zabrakło też La Foncalada — unikatowej konstrukcji hydrotechnicznej, która pokazuje praktyczne i symboliczne oblicze miasta.
Poza centrum odwiedziłem Santa Cristina de Lena. Ten samotny kościół na wzgórzu ukazał mi surową elegancję i klarowność planu typową dla stylu z IX roku.
W sercu Asturii: Oviedo, Santa Cristina de Lena, Cámara Santa, San Julián de los Prados i La Foncalada
- Zacząłem od tarasów przy maría naranco i od razu przeszedłem do sąsiedniego obiektu (odległość 0 km).
- W centrum odwiedziłem Cámara Santa w katedrze — ważne miejsce dla sztuki religijnej.
- San Julián de los Prados i Santa Cristina de Lena pokazały mi różne skale i programy dekoracyjne.
- La Foncalada ujawniła praktyczne aspekty miejskiej inżynierii.
Dane praktyczne: adres: 33012 Oviedo, Asturias; e-mail: prerromanico@santamariadelnaranco.es; tel. +34 638 260 163, +34 985 212 660. Bilety i informacje prowadzi Centro Prerrománico Asturiano.
Wniosek
Santa maría i maría naranco to perły wpisu UNESCO, które łączą królewską reprezentacyjność z funkcją sakralną. Ich loggie, sklepienia i kapitele mówią o ambicjach małego królestwa z IX wieku.
Bliskość miguel lillo pozwala czytać zespół jako przemyślany program mecenatu. Ten układ ułatwia zrozumienie rytmu łuków i dyscypliny planu, które nadają monumentalność bez przesady.
Wracam przekonany, że dla polskiego podróżnika to kompaktowa i pouczająca trasa. Jeśli chcesz zaplanować dalsze wyjazdy po Hiszpanii, zerknij na zwiedzanie Hiszpanii — znajdziesz tam pomysły i praktyczne wskazówki.
